انسان، حاصل چیزی است که در خود پرورش می‌دهد

انسان‌ها لزوماً خوب یا بد، یا دارای یک ذات ثابت و تغییرناپذیر نیستند. آن‌ها در ابتدا مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها، گرایش‌ها و امکان‌ها هستند.

هر انسانی می‌تواند چیزی را در وجود خود پرورش دهد. کافی است توجهش را به آن معطوف کند، بارها به آن فکر کند، آن را دنبال کند و در زندگی به آن مجال بروز دهد.

آنچه پیوسته مورد توجه قرار می‌گیرد، به‌تدریج در ذهن ریشه می‌دواند. فکرها به رفتار تبدیل می‌شوند، رفتارها تکرار می‌شوند، تکرارها عادت می‌سازند و عادت‌ها به بخشی از شخصیت انسان تبدیل می‌شوند.

به این ترتیب، انسان کم‌کم شبیه چیزی می‌شود که در درون خود به آن میدان داده است.

کسی که خشم را تغذیه می‌کند، به‌مرور جهان را از دریچه خشم می‌بیند. کسی که محبت را پرورش می‌دهد، فرصت‌های بیشتری برای محبت کردن می‌یابد. کسی که به دنبال حقیقت است، ذهنش را به سوی حقیقت جهت می‌دهد.

این فرایند می‌تواند در هر دو جهت اتفاق بیفتد؛ هم به سوی رشد و بزرگی و هم به سوی محدودیت و فرسودگی.

شاید انسان‌های بزرگ از ابتدا چیزی متفاوت از دیگران نبوده‌اند. شاید آن‌ها در طول مسیر، بارها و بارها انتخاب کرده‌اند که چه چیزی را در وجودشان پرورش دهند.

البته هیچ انسانی از نقطه‌ای کاملاً یکسان با دیگری آغاز نمی‌کند؛ تجربه‌ها، شرایط و ویژگی‌های فردی متفاوت‌اند. اما نقطه شروع، لزوماً سرنوشت نهایی نیست.

در این نگاه، هیچ‌کس مجبور نیست برای همیشه همان چیزی باقی بماند که امروز هست. یک ضعف، تمام هویت انسان نیست؛ همان‌طور که یک فضیلت، تضمینی برای بزرگی همیشگی او نیست.

انسان فقط آن چیزی نیست که اکنون هست؛ او تا حد زیادی حاصل چیزی است که پیوسته در خود پرورش می‌دهد.

و شاید معنای واقعی رشد همین باشد: آگاه شدن به اینکه چه چیزی در درون انسان در حال بزرگ شدن است، و انتخاب آگاهانه آنچه ارزش پرورش دادن دارد.